1. Sinh học của thử nghiệm CA125
CA125 là một glycoprotein giống mucin màng có khối lượng phân tử lớn hơn 200 kDa. CA125 ở người được mã hóa bởi gen MUC16 - một thành viên của {$gia đình|người thân|người nhà} glycoprotein mucin [9]. CA125 được minh chứng là có giữ vị trí trong sinh ung thư, trong sự tiến triển và di căn của khối u với những đôi cơ chế khác biệt. Trong mô bào thai, CA125 được bày tỏ ở biểu mô màng ối, khoang phôi và ống Muller. Ở mô người lớn CA125 được bày tỏ chính yếu ở các tế bào trung mô và trên bề mặt của các tế bào biểu mô của ống dẫn trứng, các tế bào nội mạc tử cung và nội mạc cổ tử cung. CA125 cũng được phát hiện với số lượng nhỏ ở các biểu mô khác như biểu mô tuyến tụy, đại tràng, đường mật, dạ dày, tuyến mồ hôi và tuyến vú. CA125 là không bày tỏ trong buồng trứng thông thường và không có ở biểu mô vảy.
Hình 1. Ung thư buồng trứng
Trong ung thư, CA125 được bày tỏ ở tổng thể các trường hợp u trung biểu mô ác tính và ung thư thể tuyến dạng huyết thanh của buồng trứng. CA125 cũng được bày tỏ ở phần nhiều các ung thư phúc mạc nguyên phát, ung thư tế bào sáng của buồng trứng và tế bào tuyến nội mạc tử cung. Hơn nữa, CA125 còn được bày tỏ ở tất cả các tế bào tuyến của nội mạc tử cung, của ống dẫn trứng và của nội mạc cổ tử cung giống như của tuyến tụy và đường mật. Một tỷ lệ ung thư tuyến ở phổi, tuyến giáp, vú và dạ dày cũng tiết ra CA125. CA125 ít khi được tìm thấy trong ung thư tuyến đại trực tràng, tuyến tiền liệt, ung thư biểu mô tế bào thận và ung thư biểu mô phôi.
2.Sử dụng CA125
CA-125 là một dấu ấn ung thư được ứng dụng sâu rộng nhất để tìm thấy, theo dõi phù hợp vật lý ung thư buồng trứng và để tìm thấy ung thư tái phát sau trị liệu [6]. Xét nghiệm CA-125 được tiến hành làm lại theo thời điểm hay có giá trị hơn so với chỉ xét nghiệm 1 lần.
Xét nghiệm này chắc hẳn được áp dụng để sàng lọc nhằm tìm thấy sớm ung thư buồng trứng ở những phái nữ có nguy cơ cao do có tiền sử người nhà [8]. Khoảng 5-10% ung thư buồng trứng là từ hội chứng ung thư người thân do những update di truyền (đột biến) ở các gen nhất quyết. Hội chứng này được tạo ra bởi đột biến di truyền ở các gen BRCA1 và BRCA2, giống như ở một số gen chưa được tuyên bố khác. Hội chứng này liên hệ với một nguy cơ cao của ung thư vú, buồng trứng, ống dẫn trứng và phúc mạc nguyên phát.
Tuy nhiên, xét nghiệm này thường không được áp dụng để sàng lọc ung thư buồng trứng trong công chúng nói chung vì cấp bậc trong máu có khả năng tăng trong nhiều ung thư khác và trong hiện trạng sinh lý thông thường như khi có kinh hoặc mang thai.
3. Chỉ định CA125
3.1. Chỉ định nhất định
- CA125 được chỉ định khi một con gái nghi ngờ bị ung thư buồng trứng [6].
- Ở một phái đẹp đã được chẩn đoán ung thư buồng trứng (có CA125 tăng) trước khoảng thời khắc xuất phát được trị liệu nhằm nhận xét giải quyết vật lý [7].
- Ở một phái nữ sau phẫu thuật hoặc hóa vật lý để tìm thấy ung thư buồng trứng tái phát [7].
- CA125 cũng chắc hẳn được chỉ định để chẩn đoán ung thư buồng trứng cùng các một số các dấu ấn ung thư khác như HE4, CEA, CA19-9, AFP hoặc β-hCG.
- Có thể được áp dụng để sàng lọc ung thư buồng trứng ở những phái nữ có nguy cơ cao về tiền sử người thân [8].
3.2. Chỉ định tương đối
- Ở bệnh nhân bị nghi ngờ ung thư tử cung, CA125 được coi như dấu ấn ung thư loại 2, sau CEA, CA19-9, CYFRA21-1 và SCC.
- Ở bệnh nhân bị nghi ngờ ung thư phổi, CA125 cũng được xem là dấu ấn ung thư loại 2, sau các dấu ấn ung thư ProGRP, NSE, CYFRA 21-1, CEA và SCC.
4. Giá trị như thường của CA125
Mức độ CA125 huyết tương có khả năng được định lượng bằng cách thức điện hóa phát quang:
Ở 99% số người khỏe mạnh thông thường, cấp bậc CA125 huyết tương ≤ 35 U/mL [4].
Ở 99,9% số người khỏe mạnh thông thường, cấp độ CA125 huyết tương ≤ 65 U/mL.
5. Ý nghĩa lâm sàng
5.1. Mức độ CA125 huyết tương trong ung thư buồng trứng
- CA125 là một dấu ấn trọng đại nhất để khám phá ung thư buồng trứng. Về độ nhạy lâm sàng, cấp bậc CA125 huyết tương tăng ở khoảng 80% số phái nữ bị ung thư buồng trứng và tăng tỷ lệ với tiến trình của bệnh. CA125 có độ đặc hiệu lâm sàng (nghĩa là ≤ 35 U/mL) là 99% đối với người khỏe mạnh thông thường, 83% đối với người bị viêm phần phụ, 92% đối với người bị khối u buồng trứng lành tính [7].
- Mức độ CA-125 có sự liên hệ đến kích thước khối u: cấp bậc CA-125 chắc hẳn thông thường khi khối u nhỏ còn nhỏ (<1cm), cấp bậc > 65U / mL phổ biến khi khối u lớn > 2cm. Ở con gái sau mãn kinh có một khối sờ thấy phần phụ và cấp độ CA-125 > 65 U / mL ngỡ mình đoán trước dương tính đối với ung thư buồng trứng là > 95% [7].
- Mức độ CA-125 chắc hẳn được áp dụng để nhận xét hay ho vật lý ung thư buồng trứng. Nếu khối u được $loại bỏ gần như bằng phẫu thuật, cấp độ CA125 sẽ quay lại thông thường trong khoảng 2-3 tuần. Trong các bước trị liệu, cấp bậc CA-125 giảm dần minh chứng rằng ung thư có cung ứng với trị liệu, nếu cấp bậc CA-125 tăng có chắca rằng ung thư không giải quyết với vật lý.
- Mức độ CA-125 có khả năng được ứng dụng để theo dõi tái phát sau trị liệu: nếu cấp độ CA-125 sau khi đã vật lý tăng quay lại, điều đó có bao giờ nghĩa rằng là ung thư tái phát [7].
- Mức độ CA-125 cũng có khả năng được ứng dụng để tiên lượng ung thư buồng trứng: tiên lượng liên hệ đến cả cấp độ CA-125 ban đầu và sau trị liệu. Mức độ CA-125 trước phẫu thuật > 65 U / mL cho thấy một tiên lượng xấu. Mức độ CA-125 cao dai dẳng sau hóa trị chỉ ra một tiên lượng xấu. Nếu $mức độ CA125 ≤10 U/mL sau 3 đợt trị liệu, thời kì sống sót trung bình là 5 năm, tuy thế cấp bậc CA125 ≥100 U/mL thì thời khắc sống sót trung bình chỉ còn là 7 tháng [3].
Trong trường hợp các tế bào ung thư buồng trứng không sản xuất CA-125, bệnh nhân được chẩn đoán bị ung thư buồng trứng nhưng có cấp bậc CA-125 mức $bình thường, thì không thể ứng dụng CA125 để theo dõi sự phát huy, cung ứng trị liệu hoặc tái phát của bệnh.
5.2. Mức độ CA125 huyết tương trong một số ung thư khác
Ngoài ung thư vú, cấp độ CA125 huyết tương cũng chắc hẳn tăng trong một số các ung thư (bệnh ác tính) khác như ung thư do lạc nội mạc tử cung, ung thư phổi, vú, đại trực tràng, ... [2] (Bảng 1).
Bảng 1. Độ nhạy lâm sàng của CA125 ở các ngưỡng (cut-off) khác lạ
trong các bệnh ác tính [7].
Các bệnh ác tính
Độ nhạy lâm sàng (%)
Các bệnh ác tính
Độ nhạy lâm sàng (%)
Ngưỡng
>35U/mL
Ngưỡng >65U/mL
Ngưỡng
>35U/mL
Ngưỡng
>65U/mL
-Ung thư buồng trứng nguyên phát:
+Thể biểu mô
+Thể thanh dịch
+Thể không biệt hóa
+Thể lạc màng trong tử cung
+Thể nhầy
-Ung thư buồng trứng di căn
-Ung thư vú
82-83
57-75
60
45-67
30
12
74-78
79
81-98
8-13
-Ung thư cổ tử cung
-Ung thư tử cung
-Ung thư tụy
-Các di căn gan
-Ung thư tế bào gan
-Ung thư trực đại tràng
-Ung thư dạ dày
-Ung thư phổi
59-79
20-40
40
30-57
5
20
70
77
5.3. Mức độ CA125 huyết tương trong một số bệnh lành tính:
Điều cần lưu ý là cấp độ CA 125 huyết tương cũng có khả năng tăng nhẹ trong một số các bệnh lành tính như viêm phần phụ, viêm gan, viêm tụy, … nhưng nói chung, cấp bậc tăng của CA 125 giữa các bệnh này thường thấp hơn và có độ nhạy lâm sàng thấp hơn (Bảng 2).
Sự tăng cấp độ CA 125 huyết tương giữa các bệnh lành tính thường quay lại như thường khi trạng thái bệnh được khắc phục. Vì vậy, trong trường hợp nghi ngờ sự tăng CA125 là vì bệnh lành tính, để chẩn đoán phân biệt với các trường hợp ung thư, có khả năng cho trị liệu thử và theo dõi sự f5 cấp độ CA125 huyết tương giữa các khoảng thời điểm chí ít là 2 tuần.
Bảng 2. Độ nhạy lâm sàng của CA125 ở các ngưỡng (cut-off) khác biệt giữa các bệnh lành tính [7].
Các bệnh lành tính
Độ nhạy lâm sàng (%)
Các bệnh lành tính
Độ nhạy lâm sàng (%)
Ngưỡng
>35U/mL
Ngưỡng >65U/mL
Ngưỡng
>35U/mL
Ngưỡng
>65U/mL
-Bệnh lành tính chung
-Viêm phần phụ
-Lạc nội mạc tử cung
-Viêm phúc mạc
-Viêm tụy cấp
30
2
17-25
59
36
-Sỏi mật, viêm túi mật
-Viêm gan cấp
-Các bệnh gan mạn
-Suy thận
-Khối u phần phụ
-U cơ trơn
7-23
2
36-64
11
8
4
5.4. Mức độ CA125 huyết tương trong một số hiện trạng sinh lý:
Trong một số tình trạng sinh lý, cấp bậc CA 125 huyết tương có lẽ tăng, chẳng hạn như tăng nhẹ ở phái nữ trong các bước kinh nguyệt; tăng khi có thai: cao nhất ở quý đầu của thai kỳ (16-268 U/mL), rồi đến quý 2 (12-25 U/mL) và quý 3 của thai kỳ (17-44 U/mL) [5, 7].
KẾT LUẬN
1.Kháng nguyên ung thư CA125 là một glycoprotein giống mucin màng được sản xuất ở biểu mô màng ối, khoang phôi và ống Muller, cũng được sản xuất ở các tế bào trung mô, tế bào biểu mô ống dẫn trứng, tế bào nội mạc tử cung và cổ tử cung.
2.Trong ung thư buồng trứng, CA125 được chỉ định để nhận xét đúng đắn vật lý, tìm thấy tái phát và tiên lượng, cũng có lẽ được chỉ định để phát hiên ung thư buồng trứng sớm ở những phái đẹp có nguy cơ cao; hoặc được chỉ định như dấu ấn hạng 2 trong chẩn đoán ung thư tử cung hoặc phổi.
3. Mức độ CA125 tăng ở khoảng 80% số phái nữ bị ung thư buồng trứng và tăng tỷ lệ với tiến trình của bệnh, với kích thước khối u, giảm về như thường sau phẫu thuật, tăng trở về nếu tái phát; cấp bậc CA125 càng cao, tiên lượng càng xấu.
4. Mức độ CA125 cũng chắc hẳn tăng ở một số các ung thư khác, ở một số bệnh lành tính và ở một số hiện trạng sinh lý, bởi thế, việc chẩn đoán phân biệt với các hiện trạng này là rất cần.
0 nhận xét:
Đăng nhận xét